در عصر حاضر، مراقبت از پوست در برابر پرتوهای زیانبار خورشید دیگر یک توصیه ساده نیست، بلکه پاسخی ضروری به تهدیدهای روزافزون محیطی محسوب می شود.
محافظت از پوست در برابر اشعه های مضر خورشید نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت انکارنشدنی است. ضدآفتاب ها، به عنوان سپر دفاعی پوست، نقش کلیدی در پیشگیری از آسیب های ناشی از نور خورشید ایفا می کنند. از آفتاب سوختگی و لک های پوستی گرفته تا چین وچروک و حتی سرطان پوست. در این مقاله، با زبانی ساده و علمی، به مقایسه فیلترهای فیزیکی و شیمیایی پرداخته و باورهای اشتباهی که ممکن است انتخاب بهترین روش محافظت را برای شما دشوار کند، بررسی و اصلاح می کنیم. اگر می خواهید نه فقط امروز، بلکه سالها بعد هم پوستی سالم و شاداب داشته باشید، این راهنمای جامع نقطه شروع بی نقصی خواهد بود.
انواع فیلترهای ضدآفتاب
در مقاله “خورشید؛ دوست دیرینه یا دشمن پنهان پوست؟“در مورد پرتوهای خورشید و نقش آن بر روی پوست اطلاعاتی ارائه شده است. ترکیباتی که بتوانند پرتوهای مضر خورشید شامل نورفرابنفش، مرئی و فروسرخ را مهار کنند، ترکیبات ضدآفتاب نامیده می شوند. ترکیبات ضدآفتاب می توانند شیمیایی و یا گیاهی باشند.
ترکیبات شیمیایی مهار کننده پرتوهای مضر نور خورشید
با توجه به اینکه خطرناک ترین پرتوهای نور خورشید، پرتوهای فرابنفش (UVA و UVB) می باشند، ترکیبات اصلی موجود در محصولات ضدآفتاب را فیلترهای UV تشکیل می دهند. فیلترهای UV که هریک طیف خاصی از نور خورشید را مهار می کنند، بر اساس مکانیزم عملکرد، شامل دو نوع اصلی می باشند:
-
فیلترهای فیزیکی (مینرال)
-
فیلترهای شیمیایی
فیلترهای فیزیکی:
شاید تابحال اصطلاح ضدآفتابهای فیزیکال را شنیده باشید. در این ضدآفتابها از فیلترهای فیزیکی استفاده شده است. زینک اکساید (اکسید روی) و تیتانیوم دی اکساید، نمونه های متداول فیلترهای فیزیکی می باشند. این نوع ضد آفتابها برخلاف انواع شیمیایی، با تشکیل یک سد فیزیکی روی پوست مانند آیینه عمل می کنند و پرتوهای مضر نور خورشید، از جمله UVA و UVB، را از سطح پوست منعکس میکند. به این ترتیب، پرتوهای خورشیدی پیش از آنکه فرصتی برای نفوذ به لایههای عمقی پوست پیدا کنند، منحرف شده و از ایجاد آسیبهایی مانند سوختگی، پیری زودرس و حتی خطرات جدیتر جلوگیری میشود.
ضدآفتابهای فیزیکی، انتخاب مطلوب؟!
فیلترهای فیزیکی که در بالا معرفی شدند، ذاتاً دارای رنگدانه های سفید هستند که هنگام استفاده روی پوست ممکن است اثر سفیدی و گچی ایجاد کنند. این ویژگی از نظر زیبایی برای بسیاری از افراد قابل قبول نیست. اگرچه که در سالهای اخیر با پیشرفت فناوری نانو، برخی تولیدکنندگان توانسته اند با ریز کردن ذرات معدنی این اثر سفیدی را تا حد زیادی کم کنند، اما در بسیاری از محصولات هنوز هم هاله ای روشن روی پوست باقی می ماند. این مسئله یکی از چالشهای اصلی در فرمولاسیون ضدآفتابهای فیزیکی محسوب می شود.
فیلترهای شیمیایی:
ضدآفتابهای شیمیایی با جذب اشعههای مضر خورشید، از پوست محافظت میکنند. برخی از مهمترین مواد مؤثر در این محصولات شامل آووبنزون، اکتینوکسات و هوموسالات هستند. این مواد هنگام تماس با پوست، پرتوهای UV را جذب کرده و به جای آنها، انرژی گرمایی بیضرر آزاد میکنند. به این ترتیب، مانع از تأثیر مخرب نور خورشید روی پوست میشوند.
مقایسه فیلترهای فیزیکی و شیمیایی
فیلترهای فیزیکی از جمله زینک اکساید، طیف وسیع تری از پرتوها را پوشش می دهند. درحالیکه فیلترهای شیمیایی، هر یک طیف خاصی را پوشش می دهند. برخی تنها در برابر UVA و برخی تنها در برابر UVBو تعداد محدودی نیز در برابر هر دو نوع پرتو از پوست محافظت می کنند.
جدول زیر یک مقایسه کلی از دو نوع فیلتر را نشان می دهد.
|
ویژگی |
فیلترهای فیزیکی |
فیلترهای شیمیایی |
|||
| ترکیبات رایج | زینک اکساید، تیتانیوم دی اکساید | آووبنزون، اکتیسالات، هموسالات، تینوسورب M و S، اکتوکرایلن | |||
| طیف محافظتی | پوشش گسترده: هم UVA و هم UVB | هر ترکیب بخش خاصی از طیف UVA یا UVB یا هر دو | |||
| مکانیسم عمل |
|
|
|||
| بافت کرم | ممکن است اثر سفیدی روی پوست ایجاد کند | معمولاً سبک و جذب سریع | |||
| سازگاری و میزان ریسک | مناسب برای پوستهای حساس، کودکان و خانم های باردار | خانم های باردار با مشورت پزشک مصرف نمایند. |
امروزه دز اکثر ضدآفتاب ها، از هر دو فیلتر بطور همزمان استفاده می شود.
در برندهای شرکت بامداد کیمیا نفیس، انواع ضدآفتابهای فیزیکی و شیمیایی با فرمولاسیون متنوع ارائه شدهاند تا بنا بر نیاز و ترجیح شما، بهترین انتخاب را داشته باشید.
یو وی فیلترهای هیبرید: نسل جدید محافظت از پوست
فیلترهای هیبرید ترکیبی هوشمندانه از فیلترهای فیزیکی و شیمیایی هستند که خصوصیات و مزایای هر دو نوع فیلتر را با هم ارائه می دهند. این ترکیبات از نظر ساختاری هم دارای اجزای فیلترهای فیزیکی و هم شیمیایی می باشند لذا محافظت بیشتری در برابر طیف وسیعی از پرتوهای خورشید انجام می دهند. بیزوکتریزول (MBBT) که از معروف ترین یو وی فیلترهای هیبرید می باشد، ترکیبی ایمن و موثر است که امروزه در بعضی از ضدآفتاب ها به کار برده می شود.
از ویژگیهای برجسته این نسل از محصولات مراقبتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– بافت سبک که به سرعت جذب پوست شده و هیچ احساس ناخوشایندی ایجاد نمیکند.
– عدم ایجاد لایه سفید روی پوست که آن را برای تمام انواع پوست، اعم از روشن تا تیره مناسب میسازد.
– فرمولاسیون ملایم که احتمال بروز واکنشهای حساسیتزا را به حداقل میرساند.
– مقاومت مطلوب در برابر عوامل محیطی مانند آب و تعریق
این محصولات بهویژه برای افرادی که سبک زندگی فعالی دارند یا زمان زیادی را در فضای باز میگذرانند، گزینهای ایدهآل محسوب میشوند. همچنین بهراحتی میتوان آنها را به عنوان پایه آرایش استفاده کرد، چرا که نه تنها مزاحمتی ایجاد نمیکنند، بلکه بستری یکدست برای سایر محصولات آرایشی فراهم مینمایند.
ترکیبات گیاهی مهار کننده پرتوهای مضر خورشید
تمامی پرتوهای مضر نور خورشید به دلیل تولید رادیکال های آزاد، اثرات مخربی در بدن به ویژه در پوست ایجاد می کنند. رادیکال های آزاد موجب سرطان، پیر پوستی، التهاب و تسریع ایجاد لک و چروک می شوند. عصاره های گیاهی به دلیل داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی (مانند فلانوئیدها، کارتنوئیدها و روغن های گیاهی) می توانند رادیکال های آزاد را مهار نموده و بدین ترتیب از پوست در برابر عوارض خطرناک رادیکال های آزاد تولید شده توسط این پرتوها، حفاظت نمایند.
فلاونوئیدها
مولکولهای طبیعی که در میوه ها، سبزیجات و چای ها یافت می شوند و خاصیت آنتی اکسیدانی قوی دارند و با جذب بخشی از اشعه UV، مانند یک کرم ضدآفتاب ملایم عمل می کنند. چای سبز، شکلات تلخ، مرکبات و سیب منابع خوبی برای این ترکیبات هستند.
کاروتنوئیدها
رنگدانه های نارنجی، قرمز و زرد در گیاهان که مثل یک محافظ داخلی در برابر آفتاب عمل می کنند و مانند یک اسفنج UV، بخشی از اشعه مضر خورشید را جذب می کنند. از گیاهانی مانند هویج، کدو حلوایی، گوجه فرنگی، هندوانه و اسفناج می توان این رنگدانه ها را بدست آورد.
روغنهای گیاهی با خاصیت ضدآفتابی
بعضی روغنهای گیاهی SPF طبیعی دارند و علاوه بر خاصیت مرطوب کنندگی می توانند بعنوان محافظ UV استفاده شوند:
– روغن نارگیل (تقریبا SPF حدود 8 دارد)
– روغن دانه تمشک قرمز (SPF 30 دارد)
– روغن زیتون ( SPF 8 دارد و همچنین حاوی آنتی اکسیدانهای قوی است)
اما نکته مهم این است که این ترکیبات مکمل خوبی برای ضدآفتابهای شیمیایی هستند، اما به تنهایی کافی نیستند.
ضدآفتاب رنگی (تینت دار) یا بی رنگ؟
هم ضدآفتابهای رنگی و هم ضدآفتابهای بیرنگ، پوست را در برابر اشعههای مضر خورشید محافظت میکنند. اما فرق اصلی آنها این است که ضدآفتابهای رنگی، حاوی رنگدانه هایی هستند که روی پوست یک لایهی رنگی تشکیل میدهند. این ویژگی باعث میشود که پوست یکدستتر به نظر برسد و عیوبی مثل لکها یا قرمزی را بپوشاند.
به عبارت سادهتر:
– هر دو نوع ضدآفتاب، محافظت یکسان در برابر آفتاب دارند.
– ضدآفتاب رنگی مانند یک کرم پودر ملایم عمل میکند و پوست را صاف و یکدست نشان میدهد.
– ضدآفتاب بیرنگ فقط محافظت میکند، بدون اینکه رنگ پوست را تغییر دهد.
در مورد اینکه کدام نوع ضد آفتاب، رنگی یا بیرنگ، گزینه بهتری محسوب میشود، پاسخ قطعی وجود ندارد و این انتخاب عمدتاً به سلیقه شخصی و نیازهای فردی بستگی دارد. به بیانی دیگر مانند انتخاب بین دو دوست خوب است. هر دو محافظت عالی ارائه میدهند. اما شخصیت متفاوتی دارند.
برخی افراد تمایل دارند ضد آفتاب بهطور کامل جذب پوست شود و هیچ اثری از آن روی صورت باقی نماند تا ظاهری طبیعی و بدون تغییر ایجاد کند. برای این گروه، ضد آفتابهای بیرنگ گزینه ایدهآلی است، چرا که این محصولات ضمن محافظت مؤثر در برابر اشعههای مضر UVA و UVB، هیچ تغییری در رنگ یا بافت پوست ایجاد نمیکنند.
از سوی دیگر، برخی ترجیح میدهند از ضد آفتابهای رنگی استفاده کنند که عملکردی مشابه کرم پودر دارد. این محصولات علاوه بر محافظت در برابر نور خورشید، قادرند نواقص پوستی مانند لکهها، جای جوش و خطوط ریز را تا حدی پوشش دهند. به این ترتیب، افرادی که به دنبال ترکیب محافظت و آرایش هستند، میتوانند با استفاده از ضد آفتاب رنگی، در زمان خود صرفهجویی کرده و از مصرف لایههای متعدد محصولات پوستی اجتناب کنند. در واقع، این نوع ضد آفتاب یک راهحل کاربردی برای افرادی است که به دنبال ترکیب کارایی و زیبایی هستند.
تمدید ضدآفتاب
انواع ضدآفتاب (فیزیکی، شیمیایی، رنگی یا بدون رنگ) با تشکیل یک لایه محافظتی روی پوست، مانع از نفوذ اشعههای مضر خورشید میشوند. اما این سد دفاعی به مرور زمان و در مواجهه با پرتوهای فرابنفش تضعیف شده و اثر آن کاهش می یابد. علاوه بر این، فعالیتهایی مانند شنا و تعریق زیاد میتوانند لایه محافظتی ضدآفتاب را از بین ببرند. به همین دلیل، حتماً باید ضدآفتاب خود را تمدید کنید تا پوستتان بدون محافظ نماند. بدین منظور لازم است ضدآفتاب را هر ۲ تا ۳ ساعت تجدید کنید.
تمدید ضدافتاب روی لایه قبلی؟
یکی از مهمترین و در عین حال نادیده گرفتهشدهترین نکات در استفاده از ضدآفتاب، نحوه صحیح تمدید آن در طول روز است. بسیاری از افراد تصور میکنند میتوانند ضدآفتاب جدید را مستقیماً روی لایه قبلی بزنند. این باور کاملاً اشتباه است و میتواند عواقب ناخوشایندی برای پوست داشته باشد. در طول روز، پوست ما در معرض انواع آلودگیهای محیطی قرار میگیرد. وقتی ضدآفتاب جدید را روی این لایه از ناخالصیها میزنیم، در واقع تمام این آلودگیها را به عمق پوست هدایت میکنیم که میتواند منجر به مسدود شدن منافذ، ایجاد جوش و التهاب پوستی شود.
برای تمدید صحیح ضدآفتاب، ابتدا باید پوست را به طور کامل تمیز کنید. بهترین روش، شستشوی صورت با یک پاککننده ملایم است که بتواند آلودگیها و باقیمانده ضدآفتاب قبلی را از بین ببرد. در شرایطی که به آب و شوینده دسترسی ندارید، استفاده از تونرها میتواند گزینه مناسبی باشد. بعد از پاکسازی کامل، ضدآفتاب جدید را به مقدار کافی (حدود دو بند انگشت برای صورت و گردن) استفاده کنید. این کار نه تنها اثر محافظتی ضدآفتاب را به حداکثر میرساند، بلکه از بروز مشکلات پوستی ناشی از تجمع آلودگیها نیز جلوگیری میکند.
سوالات متداول:
-SPF نشان دهنده چیست؟
میزان محافظت در برابر اشعه UVB را نشان می دهد و جالب است ضدآفتابی با SPFسی، محافظتی حدود 97 درصد دارد.
– چه مدت زمان قبل از قرار گرفتن در معرض آفتاب باید آن را استفاده کنیم تا اثرگذاری کامل داشته باشد؟
حدود 30 دقیقه طول می کشد تا کرم ضدآفتاب به خوبی جذب پوست شود. لذا نیم ساعت قبل از اینکه در معرض آفتاب قرار بگیرید، ضدآفتاب بزنید.
– چه مقدار ضدآفتاب برای پوشش کامل پوست لازم است؟
بهترین میزان استفاده از کرم ضدآفتاب بر روی پوست، به کمک واحدی به نام FTU (Finger Tip Unit) انجام می شود. هر واحد FTU، معادل یک بند انگشت اشاره فرد بالغ، از نوک انگشت تا خط بند انگشت می باشد.
– مصرف دو مرحله ای ضدآفتاب به چه معناست؟
یکی از بهترین راه ها برای افزایش بازدهی ضدآفتاب، مصرف دو مرحله ای است. به این صورت که پس از یک دور استفاده از ضدآفتاب، 15-10 دقیقه بعد مجددا ضدآفتاب بزنید.
کلمات کلیدی:
ضدآفتاب فیزیکی، ضدآفتاب شیمیایی، ضدآفتاب رنگی، ضد آفتاب بی رنگ، تمدید ضدآفتاب
یک پاسخ
This design is incredible! You most certainly know how to keep
a reader entertained. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Wonderful job.
I really loved what you had to say, and more than that, how
you presented it. Too cool!