تاثیر پروبیوتیک ها بر بدن و پوست

تاریخچه پروبیوتیک ها

حدود سال 1900، دانشمند بزرگی به نام لوئی پاستور متوجه شد که باکتری‌ های خاصی در تولید غذاهایی مانند ماست نقش دارند. این باکتری ‌ها نه تنها در تخمیر غذاها کمک می‌کنند، بلکه به طور طبیعی در بدن ما هم زندگی می‌کنند و جزئی از جامعه میکروب ‌های مفید بدن، یعنی میکروبیوم، هستند.

بعد از این کشف مهم، دانشمند روسی به نام الی متچنیکوف (Élie Metchnikoff) به این فکر افتاد که شاید این باکتری‌ های مفید، بتوانند به سلامتی ما کمک کنند. او متوجه شد که روستاییان بلغاری عمر طولانی و سلامتی خوبی دارند و دلیلش را مصرف زیاد ماست‌های تخمیر شده می‌دانست. متچنیکوف باور داشت که باکتری‌ های سودمند داخل ماست، می‌توانند جای میکروب‌ های مضر داخل روده را بگیرند و باعث شوند بدن بهتر کار کند و سالم‌تر بماند. این ایده ساده اما مهم، پایه‌ای شد برای آنچه امروز به نام پروبیوتیک می ‌شناسیم؛ باکتری ‌های دوست‌داشتنی که به سلامت ما کمک می‌کنند!

پروبیوتیک چیست؟

پروبیوتیک ‌ها گروهی از موجودات بسیار ریز و زنده هستند که در صورت مصرف به مقدار مناسب، نقش مهمی در حفظ و بهبود سلامت بدن ایفا می ‌کنند. این موجودات کوچک که معمولاً باکتری‌ها و مخمرهای مفید هستند، به طور طبیعی در قسمت‌ هایی مانند روده ‌ها و سطح پوست زندگی می‌ کنند و به حفظ تعادل میکروبیوم بدن کمک می ‌کنند.

در این جامعه میکروبی، برخی از میکروب‌ها برای سلامتی ما خوب و مفید هستند و برخی دیگر می ‌توانند باعث بیماری شوند. وقتی تعداد میکروب‌های مضر از میکروب‌ های مفید بیشتر شود، یک عدم تعادل یا به اصطلاح علمی دیس بیوز (Dysbiosis) به وجود می ‌آید.

مطالعات جدید، مانند تحقیقی در سال ۲۰۱۹، نشان می ‌دهد ترکیب باکتری ‌های روی پوست سالم با پوستی که مشکل دارد، کاملاً فرق می‌ کند. تحقیقات بعدی در سال ۲۰۲۱ نیز تأیید کرد که همین عدم تعادل در جامعه باکتریایی پوست می ‌تواند باعث به وجود آمدن یا حتی بدتر شدن مشکلات پوستی شود. به همین خاطر، امروزه هم دانشمندان و هم شرکت‌ های سازنده محصولات آرایشی و بهداشتی، بسیار علاقه‌مند شده‌ اند تا بفهمند چگونه می‌توان از پروبیوتیک‌ها برای بازگرداندن تعادل طبیعی به میکروبیوم پوست استفاده کرد.

علاوه بر این، پروبیوتیک‌ ها در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارند و مطالعات نشان داده‌اند که مصرف آن ها می ‌تواند در کنترل بیماری ‌هایی مانند دیابت، سرطان، بیماری ‌های کبدی، فشار خون بالا، بیماری‌ های دستگاه ادراری و تناسلی و سلامت دهان و دندان مفید باشد. نکته مهم این است که پروبیوتیک ‌ها برای بدن بی‌خطر هستند و استفاده از آن ها در محصولات مراقبت پوستی نیز به عنوان روشی موثر و ایمن برای تقویت باکتری‌ های مفید پوست و حفظ سلامت آن توصیه می ‌شود.

نحوه عملکرد پروبیوتیک در بدن

مطالعات متعددی انجام شده تا نحوه عملکرد پروبیوتیک ‌ها بهتر درک شود. این موجودات به تعادل بین باکتری‌ های مفید و مضر در بدن کمک می ‌کنند تا دستگاه گوارش بتواند عملکرد طبیعی و سالم خود را حفظ کند. همچنین، آنها حرکت و عبور غذا را در روده کوچک و بزرگ بهبود می‌بخشند. علوه بر این اگر به دلیل مصرف زیاد آنتی ‌بیوتیک، باکتری ‌های مفید بدن‌تان کاهش پیدا کند، پروبیوتیک ‌ها می‌توانند جایگزین مناسبی باشند.

نکته مهم: استفاده از آنتی‌بیوتیک تنها زمانی منطقی است که عوارض ناشی از عفونت باکتریایی به مراتب شدیدتر از عوارض احتمالی مصرف دارو باشد. بنابراین، از مصرف خودسرانه این داروها به شدت پرهیز کنید.

نقش پروبیوتیک ها در مراقبت از پوست

پوست انسان به طور طبیعی میزبان چندین میلیارد میکروارگانیسم است که مانند یک سپر دفاعی، از آن در برابر عوامل بیماری‌زا محافظت می‌ کنند. وقتی باکتری ‌های مضر حمله می‌کنند، پروبیوتیک‌ های پوستی با تولید مواد خاصی به مقابله با آن ها برمی‌خیزند. بر همین اساس، متخصصان به جای نابودی کامل همه باکتری‌ها (از جمله انواع خوب)، توصیه می‌کنند با استفاده از پروبیوتیک ‌های موضعی، این سپر طبیعی را تقویت کنیم تا پوست بتواند به طور ذاتی از خود محافظت کند.

همچنین این موجودات ریز با خواص ضدالتهابی خود، نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی بدن و همچنین افزایش قدرت دفاعی پوست ایفا می ‌کنند. از آنجایی که یکی از عوامل اصلی پیری زودرس، بروز التهاب ‌های ناخواسته است، دانشمندان به دنبال تولید محصولات آرایشی-بهداشتی هستند که با بهره‌گیری از این خاصیت، به سلامت و شادابی پوست کمک کنند.

انواع پروبیوتیک ها در محصولات مراقبت از پوست

حال که با مفهوم پروبیوتیک آشنا شدید، جدول زیر به شما کمک می کند تا رایج‌ترین گونه‌های پروبیوتیک را بشناسید.

تأثیر مثبت این پروبیوتیک ‌ها، به‌ویژه در کاهش مشکلات پوستی، در پژوهش‌ های مختلفی مورد تأیید قرار گرفته است. در ادامه به چند مورد در این رابطه اشاره شده است.

تاثیر پروبیتویک ها بر اگزما

یک تحقیق در سال ۲۰۱۷ نشان داد که روی پوست افراد مبتلا به اگزما، باکتری مضری به نام استافیلوکوکوس اورئوس بیشتر وجود دارد. محققان در این مطالعه به ۳۱ بیمار، پروبیوتیک لاکتوباسیلوس دادند. نتایج نشان داد که این پروبیوتیک، تعداد باکتری های مضر را کاهش داد و علائم اگزما را بهبود بخشید.

حتی یک مطالعه قدیمی تر (سال ۲۰۰۳) هم نتیجه مشابهی داشت. در آن تحقیق، به ۱۱ بیمار به مدت دو هفته یک پروبیوتیک دیگر داده شد و نتیجه، کاهش قرمزی، پوسته ریزی و خارش پوست بود. به طور کلی، به نظر می رسد استفاده از پروبیوتیک ها می تواند به درمان اگزما کمک کند.

نقش پروبیوتیک ها در شادابی پوست

پروبیوتیک‌ ها به روش‌ های مختلفی به شادابی و سلامت پوست کمک می ‌کنند. این باکتری‌ های مفید با بهبود عملکرد سیستم گوارش، به دفع منظم سموم بدن کمک کرده و با رفع یبوست از کدر شدن پوست جلوگیری می‌ کنند. علاوه بر این، پروبیوتیک ‌ها در تولید کلاژن، ویتامین‌ ها و مواد معدنی ضروری برای حفظ سلامت پوست نقش دارند.

مطالعات جدید همچنین نشان می‌ دهند که استفاده موضعی از پروبیوتیک ‌ها در قالب ماسک یا کرم می ‌تواند اثرات محافظتی قابل توجهی داشته باشد. این محصولات با ایجاد سد دفاعی در برابر رادیکال‌ های آزاد و آلاینده‌ های محیطی، از پوست محافظت کرده و با کاهش التهاب و قرمزی، به حفظ شادابی و جوانی پوست کمک می‌ کنند. به این ترتیب، پروبیوتیک‌ ها هم به صورت داخلی و هم به صورت موضعی، نقش مهمی در حفظ سلامت و زیبایی پوست ایفا می‌ کنند.

پروبیوتیک ها و جوانی پوست

پروبیوتیک‌ها با حفظ تعادل اسیدیته پوست، نقش مهمی در جلوگیری از پیری دارند. پوست سالم به طور طبیعی دارای سطح اسیدی ملایمی (بین ۴.۵ تا ۵.۶) است که از رشد باکتری‌ های مضر جلوگیری کرده و رطوبت را حفظ می‌ کند. با افزایش سن، این تعادل اسیدی به تدریج از دست می‌ رود. پروبیوتیک ‌ها با تولید اسیدهای طبیعی مانند اسیدهای چرب و لینولئیک اسید، به بازگرداندن و حفظ سطح اسیدی مناسب پوست کمک می‌ کنند. مطالعات نشان داده‌اند که پروبیوتیک‌ها نه تنها باعث بازسازی سطح اسیدی پوست می‌شوند، بلکه از پوست در برابر آسیب‌های ناشی از نور خورشید محافظت کرده و به تقویت سد دفاعی پوست کمک می‌ کنند.

علاوه بر این، پروبیوتیک‌ ها تولید کلاژن را افزایش می‌ دهند. کلاژن پروتئینی ضروری برای حفظ الاستیسیته و استحکام پوست است که با افزایش سن کاهش می ‌یابد.

تفاوت پروبیوتیک، پری بیوتیک، سین بیوتیک و پست بیوتیک

شاید تا به حال واژه هایی مانند پری بیوتیک، سین بیوتیک و پست بیوتیک را شنیده باشید و برایتان سوال باشد که تفاوت آن ها با پروبیوتیک چیست.

همانطور که تا این قسمت از مقاله به درستی متوجه شده اید، پروبیوتیک ها شامل باکتری‌ های مفیدی هستند که به پوست کمک می ‌کنند تا سالم بماند. اما پری‌بیوتیک ‌ها نقش غذا برای باکتری ‌های طبیعی پوست را ایفا می‌ کنند. به عبارت دیگر، پری بیوتیک ها با تغذیه باکتری‌های مفید، که همان پروبیوتیک ها هستند، به رشد و بقای آن ها کمک می کنند.. هر دو نوع این ترکیبات در حفظ تعادل میکروبی پوست نقش حیاتی دارند و این تعادل برای سلامت کلی پوست اهمیت زیادی دارد.

سین ‌بیوتیک ترکیبی است از پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها که با همکاری هم، اثرات مثبت هر دو را تقویت می‌کند و به جذب بهتر مواد مفید کمک می‌کند. این ترکیب می‌تواند به حفظ سلامت و بهبود شرایط پوست و مو کمک شایانی کند.

پست ‌بیوتیک هم موادی هستند که از هضم پری بیوتیک ها توسط پروبیوتیک ها بدست می آیند. بعبارت ساده تر زمانی که میکروب های مفید غذای خود را می خورند در اثر هضم آن ها موادی بوجود می آید که به آنها پست بیوتیک می گویند.

استفاده از پروبیوتیک ها در محصولات ارایشی بهداشتی؛ از واقعیت تا عمل

پس از خواندن مطالب بالا، ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چگونه امکان دارد در محصولات آرایشی و بهداشتی که از مواد نگهدارنده استفاده می شود، باکتری‌های پروبیوتیک زنده بمانند؟ سوال خوبی است، زیرا این مطلب یک چالش در صنعت آرایشی و بهداشتی است.

در مقاله ای که در سال 2021 در مجله molecules چاپ شده است این موضوع مورد بررسی قرار گرفته است، که در ادامه آن را بررسی می کنیم:

در این مقاله عنوان شده است که، یکی از راه‌حل‌ ها برای استفاده از این موجودات زنده در محصولات آرایشی بهداشتی، استفاده از فرمولاسیون ‌های روغنی است، چون رطوبت زیاد باعث مرگ زودهنگام باکتری‌ها می‌شود، در حالی که روغن ها رطوبت زیادی ندارند. اما هنوز مشخص نیست که این باکتری ‌ها وقتی روی پوست قرار می‌گیرند چقدر می‌توانند فعال شده و اثرات مفید خود را نشان دهند. با پیشرفت دانش درباره نقش میکروب ‌ها در سلامت پوست، استفاده از پروبیوتیک ‌ها در محصولات آرایشی بیشتر شده است. ولی مشکل این است که در مورد بسیاری از این محصولات تحقیقات علمی کافی وجود ندارد، استانداردها و قوانین مشخصی برایشان تعریف نشده است و گاهی ادعاهای غیرواقعی دارند. از آنجایی که نگه داشتن باکتری‌های زنده در محصولات آرایشی بسیار دشوار است، بیشتر شرکت‌ها از ترکیبات غیرزنده استفاده می‌کنند که ممکن است فوایدی داشته باشند اما هنوز نیاز به تحقیق بیشتری دارند.

دو نوع رایج این ترکیبات عبارتند از:

لیزات (Lysate): باکتری‌هایی که کشته شده و سلول‌هایشان شکسته شده است. مواد داخل این سلول ‌ها ممکن است برای پوست مفید باشند.

فرمنت (Ferment): موادی که از تخمیر باکتری‌ها به‌دست می‌آیند، شامل محصولات جانبی و متابولیت‌های باکتری‌ها هستند.

اما آیا این ترکیبات غیرزنده ایمنی محصول را زیرسوال نمی برند؟ و اگر غیر زنده هستند پس عبارت پروبیوتیک چه معنایی دارد؟

می بینید که چالش ها در این مورد زیاد است اما در نهایت، برای اطمینان از اثربخشی و ایمنی این محصولات، باید آزمایش‌های علمی دقیق و قوانین مشخص‌تری در صنعت آرایشی اعمال شود. و البته بعضی متخصصان پیشنهاد می کنند که استفاده از محصولات خوراکی حاوی پروبیوتیک ها منطقی تر است.

استفاده بیشتر از پری بیوتیک ها

یک راه‌حل موثر دیگر برای حفظ سلامت پوست، استفاده بیشتر از پری ‌بیوتیک‌ها به جای پروبیوتیک‌ ها در محصولات آرایشی، بهداشتی و مراقبتی است. این ترکیبات به‌طور مستقیم باکتری‌های مفید پوست را تغذیه می‌کنند و باعث رشد و فعالیت بهتر آن‌ها می ‌شوند.

این مزیت مهم باعث می‌شود که نگرانی درباره از بین رفتن پروبیوتیک ها به دلیل وجود مواد نگهدارنده در محصولات کاهش یابد، چون پری ‌بیوتیک‌ ها نیازی به زنده ماندن ندارند بلکه به تقویت میکروب ‌های موجود کمک می‌کنند.

شرکت بامداد کیمیا نفیس، در سبد خود، محصولاتی را عرضه کرده است که از پری ‌بیوتیک‌ ها در آن ها استفاده شده است.

چند نمونه از پری ‌بیوتیک‌های رایج که در محصولات مراقبت از پوست به کار می‌روند عبارت‌اند از: زایلیتول، اینولین و الیگوساکاریدها. این ترکیبات به عنوان منبع تغذیه برای میکروب‌های مفید عمل کرده که با فعال ‌تر شدن و افزایش آن ها، سد دفاعی طبیعی پوست تقویت می ‌شود و پوست بهتر می‌ تواند در برابر عوامل آسیب‌رسان مقاومت کند.

سوالات متداول:

– آیا پروبیوتیک‌ها به صورت طبیعی در پوست همه افراد وجود دارند؟

بله، همه افراد دارای میکروبیوم طبیعی پوست هستند که شامل باکتری‌های مفید و مضر می‌شود، اما تعادل این باکتری‌ها بسته به عوامل مختلفی تغییر می‌کند.

– آیا پروبیوتیک‌ها باعث حساسیت یا آلرژی پوستی می‌شوند؟

پروبیوتیک ها معمولاً برای بیشتر افراد ایمن هستند و باعث حساسیت نمی‌ شوند، ولی اگر پوست حساسی دارید، بهتر است قبل از استفاده از محصول جدید، تست حساسیت انجام دهید.

– آیا استفاده طولانی ‌مدت از محصولات پروبیوتیکی می ‌تواند به وابستگی پوست منجر شود؟

خیر، استفاده طولانی‌مدت از پروبیوتیک ‌ها معمولاً به تقویت سلامت پوست کمک می‌کند و باعث وابستگی نمی‌شود.

کلمات کلیدی: پروبیوتیک، میکروبیوم، پری بیوتیک، باکتری، میکروب های مفید